Πως φορολογούνται οι επενδύσεις σε μετοχές,ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια κλπ

Τα εισοδήματα από τοποθετήσεις σε επενδυτικά προϊόντα και καταθέσεις αποτελούν για πολλούς φορολογούμενους ένα σημαντικό μέρος των συνολικών τους εσόδων.Πριν τη λήψη μιας επενδυτικής απόφασης θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φορολογική επιβάρυνση της συγκεκριμένης κίνησης αφού η πραγματική απόδοση μιας επένδυσης είναι η ονομαστική απόδοση μείον το φόρο που προκύπτει.Κάνοντας βέλτιστη χρήση των διαφόρων διατάξεων ανά κατηγορία επενδύσεων στην ελληνική φορολογική νομοθεσία μπορεί κάποιος να μειώσει σημαντικά την συνολική φορολογική του υποχρέωση από τα εισοδήματά του σε επενδυτικά προϊόντα.

Ο τρόπος με τον οποίο θα φορολογηθεί κάθε επενδυτική τοποθέτηση εξαρτάται από τρεις παράγοντες:

  • Τον τόπο φορολογικής κατοικίας του υποκείμενου στο φόρο
  • Τον τύπο του εισοδήματος που λαμβάνει
  • Την χώρα προέλευσης του εισοδήματος που λαμβάνει Για την εύρεση του τρόπου φορολόγησης λαµβάνεται υπόψη το ελληνικό νοµοθετικό πλαίσιο, οι κοινοτικές οδηγίες και οι συµβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας (ΣΑΔΦ) που έχει συνάψει η χώρα µας µε άλλα κράτη

Σύμφωνα με την ελληνική φορολογική νομοθεσία η φορολογική κατοικία των φυσικών προσώπων καθορίζει και τον τρόπο φορολόγησης των εισοδημάτων τους. Συγκεκριμένα:

  • τα φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας φορολογούνται για όλα τους τα εισοδήµατα που αποκτούν στην Ελλάδα αλλά και για όσα εισοδήµατα αποκτούν στην αλλοδαπή και η σχετική ΣΑΔΦ επιτρέπει την φορολογία τους στην Ελλάδα ή δεν υπάρχει σε ισχύ ΣΑΔΦ µε την χώρα αυτή
  • Οι φορολογικοί κάτοικοι αλλοδαπής φορολογούνται στην Ελλάδα µόνο για τα εισοδήµατα που αποκτούν στην Ελλάδα και ανάλογα µε τις προβλέψεις της σχετικής ΣΑΔΦ

Σε όλες τις περιπτώσεις που αφορούν εισοδήματα από επενδυτικά προϊόντα, η ελληνική νομοθεσία προβλέπει είτε σταθερούς φορολογικούς συντελεστές με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης, είτε απαλλαγή από το φόρο.Όλα τα εισοδήµατα όµως από επενδύσεις – συµπεριλαµβανοµένων αυτών που απαλλάσσονται του φόρου – προστίθενται στα λοιπά εισοδήµατα για να υπολογιστεί ο εφαρµοζόµενος συντελεστής της εισφοράς αλληλεγγύης  που επιβάλλεται στο σύνολο των εισοδηµάτων.

  • Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις ο συντελεστής φορολόγησης μιας επένδυσης που απαλλάσσεται πλήρως της φορολογίας (π.χ. οι υπεραξίες μετοχών) μπορεί να ανέλθει, λόγω της υπαγωγής της στην εισφορά αλληλεγγύης, σε 10%.

 Σηµειώνεται ότι η αξία των µετοχών ή οµολόγων στο χαρτοφυλάκιο ενός επενδυτή, µε βάση τις τιµές τους στο τέλος του έτους, µπορεί να διαφέρει σηµαντικά από την αξία κτήσης τους, παρουσιάζοντας κέρδη ή ζηµιές. Δεδοµένου όµως ότι τα επενδυτικά προϊόντα δεν έχουν ρευστοποιηθεί, τα κέρδη ή οι ζηµιές θεωρούνται µη πραγµατοποιηθέντα/είσες και εποµένως δεν δηλώνονται και δεν αποτελούν αντικείµενο φορολόγησης.

Τα κύρια σημεία αναφοράς μας είναι τα άρθρα 40 και 43 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ΚΦΕ) 4172/2013 με τις τελευταίες τροποποιήσεις του, καθώς και οι διευκρινιστικές ΠΟΛ 1032/2015, ΠΟΛ 1042/2015 και ΠΟΛ 1082/2018. Μέσα από αυτές τις διατάξεις προκύπτουν οι τρόποι φορολόγησης κάθε είδους κερδών από επενδυτικούς τίτλους για ιδιώτες.

Ασφαλιστικά προγράμματα

Μέχρι πριν μερικά χρόνια, τα επενδυτικά προγράμματα μέσω ασφαλιστικών εταιρειών ήταν αρκετά δημοφιλή στην Ελλάδα, όχι μόνο επειδή μας περισσεύανε χρήματα για να κάνουμε αποταμίευση χωρίς άγχος, αλλά και επειδή η εφορία μας έδινε επιστροφή φόρου για τα χρήματα που πληρώναμε στην ασφαλιστική εταιρεία. Δυστυχώς αυτή η φοροαπαλλαγή καταργήθηκε με τον τελευταίο σχετικό νόμο, μόνο όμως για τα ατομικά συμβόλαια που έκανε κάποιος απευθείας με την εταιρεία.

Σε ένα ατομικό ασφαλιστικό πρόγραμμα που κάνουμε, όταν αυτό λήξει θα πάρουμε είτε ένα συνολικό εφάπαξ ποσό είτε μία μηνιαία πληρωμή. Σε κάθε περίπτωση, στην βεβαίωση που θα μας δώσει η ασφαλιστική το ποσό πληρωμής αποτελείται από δύο μέρη:

Ένα μέρος του ποσού χαρακτηρίζεται ως “εγγυημένο” και αποτελείται από το κεφάλαιο που έχουμε πληρώσει τα προηγούμενα χρόνια στην ασφαλιστική, συν ένα ποσοστό π.χ. 1% που αποτελεί την εγγυημένη απόδοση του προγράμματος. Το ποσό αυτό απαλλάσσεται από φόρο, αφού υποτίθεται ότι έχουμε ήδη πληρώσει φόρο από το εισόδημα μας. Επίσης δεν χρειάζεται να δηλωθεί πουθενά στην φορολογική δήλωση μας, αφού δεν θεωρείται ούτε πραγματικό ούτε τεκμαρτό εισόδημα.

Το υπόλοιπο ποσό περιγράφεται ως “υπεραπόδοση”, και αφορά τα επιπλέον κέρδη που απέφερε η επένδυση του κεφαλαίου μας. Σε αυτό το ποσό γίνεται παρακράτηση φόρου 15% από την ασφαλιστική πριν μας πληρώσει, και το περιλαμβάνουμε στην δήλωση μας ως αυτοτελώς φορολογημένο.

Από την άλλη, τα ομαδικά ασφαλιστικά προγράμματα που προσφέρονται από μία εταιρεία στους εργαζόμενους της, συνεχίζουν να απαλλάσσονται από τον φόρο. Στην περίπτωση αυτή η εταιρεία κρατάει κάθε μήνα ένα ποσό από τον μισθό σας και το πληρώνει στην ασφαλιστική για λογαριασμό σας, πιθανόν και με μία δική της εισφορά. Τα ποσά αυτά απαλλάσσονται εντελώς από τον φόρο εισοδήματος, που σημαίνει ότι γλιτώνετε τον φόρο στο ποσό που εισφέρετε από τον μισθό σας.

Όταν το ομαδικό ασφαλιστικό πρόγραμμα λήξει κανονικά (με ελάχιστη διάρκεια τα 15 χρόνια), η ασφαλιστική παρακρατεί αυτόματα τον φόρο από τα χρήματα που παίρνει ο ασφαλιζόμενος:

Για μηνιαία τακτική πληρωμή ποσού, παρακρατείται φόρος 15%

Για εφάπαξ πληρωμή ποσού μέχρι € 40.000, παρακρατείται φόρος 10%

Για εφάπαξ πληρωμή ποσού πάνω από € 40.000, παρακρατείται κλιμακωτά φόρος 20% (στο ποσό που υπερβαίνει τα πρώτα € 40.000)

Οι παρακρατήσεις αυτές γίνονται στο σύνολο που εισπράττετε, δεν υπάρχει δηλαδή ο διαχωρισμός των ποσών που γίνεται στα ατομικά συμβόλαια.

Προσοχή όμως! Προκειμένου να έχετε κίνητρο να διατηρήσετε σε ισχύ το ομαδικό ασφαλιστήριο σας, εάν για οποιονδήποτε λόγο αποφασίσετε να το διακόψετε πρόωρα (σε λιγότερο από 15 έτη), τότε οι παραπάνω συντελεστές διπλασιάζονται. Η μόνη εξαίρεση στο κανόνα αυτόν είναι στην περίπτωση συμμετοχής σας σε πρόγραμμα εθελούσιας εξόδου, οπότε θα φορολογηθείτε με τον κανονικό συντελεστή.Εάν λοιπόν είστε από τους τυχερούς που εργάζονται σε εταιρεία που προσφέρει ένα ομαδικό πρόγραμμα συνταξιοδότησης, δεν έχετε λόγο να μην συμμετάσχετε σε αυτό αφού συνεχίζουν να έχουν πιο ευνοϊκή φορολογική αντιμετώπιση από τα ατομικά προγράμματα.

Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης

Όπως είδαμε και στο σχετικό άρθρο μας, τα επαγγελματικά ταμεία λειτουργούν στην ίδια βάση με τα ιδιωτικά ασφαλιστικά προγράμματα. Προσφέρουν δηλαδή σε όσους επαγγελματίες έχουν πρόσβαση σε αυτά, την δυνατότητα να κάνουν μία τακτική μακροπρόθεσμη αποταμίευση, εξουσιοδοτώντας το ταμείο να επενδύσει τα χρήματα αυτά για λογαριασμό του, με όποιο τρόπο αυτό θεωρεί καλύτερο και ασφαλέστερο.

Τα ΤΕΑ όμως προσφέρουν ακόμα πιο ελκυστικά φορολογικά κίνητρα, από ότι οι ιδιωτικές ασφάλειες. Τόσο οι εισφορές που κάνουμε κάθε μήνα, όσο και το εφάπαξ ποσό που θα εισπράξουμε στο τέλος του προγράμματος, απαλλάσσονται εντελώς από τον φόρο εισοδήματος και την εισφορά αλληλεγγύης.

Η μόνη περίπτωση φορολόγησης είναι εάν επιλέξουμε να παίρνουμε μια τακτική μηνιαία σύνταξη από το ΤΕΑ που επιλέξαμε, αντί για εφάπαξ. Αυτή θα φορολογηθεί όπως και η κανονική κρατική σύνταξη, με την ισχύουσα κλίμακα των μισθωτών.

Για όσους εργαζόμενους έχουν πρόσβαση σε ένα επαγγελματικό ταμείο, είναι ένα πολύ σημαντικό κίνητρο για να σχεδιάσουν την συνταξιοδότηση τους πέρα από την παραδοσιακή κρατική σύνταξη, που σταδιακά φαίνεται να γίνεται όλο και λιγότερο ελκυστική σαν προοπτική.

Ομόλογα

Οι κάτοχοι εταιρικών ή κρατικών ομολόγων και γραμματίων δημοσίου μπορούν να έχουν κέρδη είτε από τις περιοδικές πληρωμές τόκων (γνωστό και ως “κουπόνι”), είτε εάν τα πουλήσουν σε υψηλότερη τιμή από αυτή που το αγόρασαν (“υπεραξία κεφαλαίου”) πριν τη ονομαστική λήξη τους. Κάθε περίπτωση αντιμετωπίζεται διαφορετικά από την εφορία:

Από 1/1/2020 τα Ελληνικά κρατικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως και τα εταιρικά ομόλογα: το εισόδημα από τακτικούς τόκους απαλλάσσεται από τον φόρο και την εισφορά αλληλεγγύης. Εάν όμως ο κάτοχος τους τα πουλήσει με κέρδος πριν την ονομαστική λήξη τους, η υπεραξία αυτή φορολογείται με 15% στην δήλωση μας.

Αντιθέτως για τα κρατικά και εταιρικά ομόλογα εξωτερικού, οι τόκοι φορολογούνται με 15% ενώ η υπεραξία απαλλάσσεται από τον φόρο.

Ειδικά στην περίπτωση των ομολόγων εξωτερικού, πολλοί μπορεί να ισχυριστούν ότι έχει ήδη γίνει παρακράτηση φόρου στην έδρα τους, και δεν χρειάζεται να ξαναπληρώσουν στην Ελλάδα. Για περισσότερες λεπτομέρειες μπορείτε να διαβάσετε την σχετική ενότητα παρακάτω.

Μετοχές

Όπως με τα ομόλογα, έτσι και με τις μετοχές οι επενδυτές μπορούν να έχουν εισόδημα με δύο τρόπους: είτε από την υπεραξία όταν πουλάνε τους τίτλους με κέρδος, είτε από τα μερίσματα που πληρώνουν τακτικά οι εταιρείες στους κατόχους τους.

Τα κέρδη από υπεραξία μετοχών απαλλάσσονται από τον φόρο, ενώ τα μερίσματα από 1/1/2020 φορολογούνται με 5% (15% μεταξύ 2017-2018, και 10% για το 2019 μόνο). Για τις μετοχές ελληνικών εταιρειών η παρακράτηση φόρου μερισμάτων γίνεται αυτόματα πριν την πληρωμή στους δικαιούχους.

Για τις μετοχές ΕΕ και τρίτων χωρών, εάν υπάρχει ΣΑΔΦ σε ισχύ και η παρακράτηση φόρου γίνεται μόνο στην χώρα της εταιρείας, ο επενδυτής δεν επιβαρύνεται στην Ελλάδα. Σε αντίθετη περίπτωση πρέπει να πληρώσει για τα έσοδα από μερίσματα επιπλέον φόρο 5% στη φορολογική δήλωση του. Για περισσότερες λεπτομέρειες δείτε την σχετική ενότητα.

Τα παραπάνω ισχύουν για τίτλους εταιρειών που είναι εισηγμένες σε χρηματιστήριο, και με την προϋπόθεση ότι δεν κατέχετε ποσοστό μεγαλύτερο από 0,5% του συνολικού κεφαλαίου της. Άρα δεν μιλάμε για το μερίδιο που έχετε στην επιχείρηση του κουμπάρου σας…

Μέχρι τώρα βλέπουμε ότι όποιος προσπαθεί να φτιάξει ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο με ομόλογα και μετοχές διάφορων χωρών, θα βρεθεί μπροστά σε μπερδεμένη κατάσταση από φορολογικής πλευράς. Μην ανησυχείτε όμως, η αγαπημένη μας κατηγορία τίτλων έρχεται ξανά να μας δώσει την λύση…

ΠΡΟΣΟΧΗ:

(µε την επιφύλαξη της σηµείωσης για τα συναλλαγµατικά κέρδη της προηγούµενης σελίδας) Σε περίπτωση υπεραξίας από πώληση χρεογράφου κατά την οποία προκύπτει υπεραξία από την

ανατίµηση της τιµής του χρεογράφου και επιπλέον υπεραξία από την ανατίµηση του νοµίσµατος φορολογείται µόνο η υπεραξία από την ανατίµηση της τιµής. Το κέρδος από την ανατίµηση του

νοµίσµατος υπόκειται µόνο σε φόρο αλληλεγγύης.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Πωλούνται 1.000 η µετοχές της εταιρίας ΑΒΓ εισηγµένης στο NASDAQ οι οποίες είχαν αγοραστεί USD 100 ανά µετοχή µε µετατροπή € σε USD µε ισοτιµία €/USD = 1,25.

Αγορά: 1.000 µετοχές x 100 USD = 100.000 USD δηλ. 100.000 : 1,25 = €80.000

Πώληση: 1.000 µετοχές x 120 USD = 120.000 USD δηλ. 120.000 : 1,20 = €100.000

Συνολική υπεραξία: €20.000 (€120.000 – €100.000 = €20.000)

Υπεραξία από ανατίµηση της τιµής: USD20.000 = €16.000 (USD20.000 : 1,25)

Υπεραξία από άνοδο του USD: €4.000 (1,25 – 1,20 = 0,05 x €80.000)

 Αμοιβαία Κεφάλαια & ETF

Το πλαίσιο λειτουργίας των Α/Κ στην Ελλάδα περιγράφεται με τον νόμο 4099/2012, και η φορολογική αντιμετώπιση των κατόχων τους αναφέρεται στην παρ.5 του άρθρου 103 του νόμου αυτού. Τι λέει εκεί λοιπόν;

“Τα κέρδη με τη μορφή μερισμάτων ή άλλων ωφελημάτων εκ των μεριδίων ή μετοχών, ή με τη μορφή πρόσθετης αξίας από την εκποίηση μεριδίων ή μετοχών σε τιμή ανώτερη της τιμής κτήσης, που αποκτούν σε κάθε περίπτωση, οι μεριδιούχοι ή μέτοχοι κατά περίπτωση, των ΟΣΕΚΑ (Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίες) που έχουν λάβει άδεια σύστασης ή λειτουργίας στην Ελλάδα, απαλλάσσονται από κάθε φόρο, τέλος, τέλος χαρτοσήμου, εισφορά, δικαίωμα ή οποιαδήποτε άλλη επιβάρυνση υπέρ του Δημοσίου, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και γενικώς τρίτων…”

Η διάταξη αυτή εναρμονίζεται με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία που εξομοιώνει την φορολογική αντιμετώπιση όλων των επενδυτικών τίτλων τύπου UCITS (Undertakings for Collective Investment of Transferable Securities – ο αγγλικός όρος για τους ΟΣΕΚΑ) όπως αυτοί ορίζονται στην Οδηγία 2009/65/EC του Ευρ. Κοινοβουλίου. Ως UCITS θεωρούνται τόσο τα παραδοσιακά Αμοιβαία Κεφάλαια, όσο και τα Διαπραγματεύσιμα Α/Κ (Exchange-Traded Funds) που διατίθενται στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια, άσχετα εάν επενδύουν και σε τίτλους εκτός της ΕΕ (π.χ. ETF μετοχών Αμερικής).

Τι σημαίνουν λοιπόν όλα αυτά;Ότι τα κέρδη που αποκτούμε από Αμοιβαία Κεφάλαια και ETF είναι αφορολόγητα.

Φαίνεται λάθος με την πρώτη ματιά, αλλά είναι αλήθεια: μπορούμε να αποταμιεύουμε για 5, 10, 20 και περισσότερα χρόνια σε Α/Κ ή ETF, και δεν χρειάζεται να πληρώσουμε τίποτα στην εφορία ούτε όσο η αξία τους ανεβαίνει, ούτε όταν τα πουλήσουμε! Ούτε παίζει ρόλο εάν οι τίτλοι μας περιέχουν μετοχές οποιασδήποτε χώρας, κρατικά ή εταιρικά ομόλογα, παράγωγα, τίτλους ακινήτων, ή οτιδήποτε άλλο.

Το μόνο που θα πρέπει να προσέξουμε, είναι να επενδύουμε σε Α/Κ η ETF που διατίθενται από Ευρωπαϊκές αγορές. Δεν έχει σημασία εάν ο τίτλος που αγοράζουμε περιλαμβάνει επενδύσεις σε άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ, αρκεί η εταιρεία έκδοσης να έχει έδρα ή παράρτημα στην Ελλάδα ή την ΕΕ. Ελέγξτε ότι ο τίτλος που αγοράζετε αναφέρει τον όρο UCITS στην περιγραφή του, και είστε καλυμμένοι. Σε αντίθετη περίπτωση, θα επιβαρυνθείτε στη δήλωση σας με φόρο 15% στα κέρδη υπεραξίας και 5% στα μερίσματα σας.

Βλέπουμε λοιπόν ότι πέρα από τα υπόλοιπα πλεονεκτήματα τους, τα αμοιβαία κεφάλαια και τα ETF είναι και η πιο συμφέρουσα φορολογικά λύση για την μακροπρόθεσμη αποταμίευση μας! Ευτυχώς η Ευρωπαϊκή νομοθεσία εδώ μας καλύπτει πλήρως, και δεν αναμένουμε σημαντικές ανατροπές για τα επόμενα χρόνια.

Η εισφορά αλληλεγγύης .

Ισχύει παντού και για τα πάντα (εκτός από την εφάπαξ πληρωμή από επαγγελματικό ταμείο, καθώς και τους τόκους από εγχώρια κρατικά & εταιρικά ομόλογα). Άσχετα δηλαδή εάν πληρώνετε ή όχι φόρο για τους τίτλους και τα έσοδα από αυτούς, ότι εισπράττετε σε χρήμα θεωρείται εισόδημα και επιβαρύνεται με εισφ. αλληλεγγύης από 2,2% μέχρι και 10%, με βάση το συνολικό ετήσιο εισόδημα σας.

Η εισφορά υπολογίζεται μόνο στα πραγματικά κέρδη σας, όταν τα εισπράττετε οριστικά ως μετρητά. Όσο πουλάτε και ξαναγοράζετε τίτλους, τα χρήματα που παραμένουν στην χρηματιστηριακή εταιρεία δεν θεωρούνται ακόμα εισόδημα.

Στην περίπτωση της υπεραξίας υπολογίζεται στο καθαρό σας κέρδος σε σχέση με την αρχική αξία αγοράς, και μετά την αφαίρεση του όποιου φόρου. Συμβουλευτείτε την ετήσια βεβαίωση της χρηματιστηριακής σας, για να δείτε τα πραγματικά κέρδη σας.

Στην πράξη, εάν είχατε συγκεντρώσει ένα σεβαστό ποσό από μία επένδυση 30 ετών, και την ρευστοποιήσετε όλη μαζί όταν βγείτε στην σύνταξη, η παρακράτηση της εισφοράς θα σας πέσει σίγουρα βαριά στην δήλωση (και στο στομάχι σας). Για κέρδη πάνω από €40.000 η παρακράτηση είναι 7,5%, ενώ για πάνω από € 65.000 φτάνει το 9%.

Είναι ένας πολύ καλός λόγος για να κάνετε σταδιακά την ρευστοποίηση σας, πουλώντας κάθε χρόνο μόνο όσους τίτλους χρειάζεστε για τις ανάγκες σας, για να παραμείνετε σε χαμηλότερη κλίμακα παρακράτησης.

Φορολόγηση τίτλων εξωτερικού

Είναι ένα θέμα που έχει προκαλέσει πολλές απορίες, ειδικά από όσους επενδύουν απευθείας σε τίτλους άλλων χωρών και διαπιστώνουν ότι αυτά που διαβάζουν στις ετήσιες βεβαιώσεις των χρηματιστηριακών τους, δεν συμφωνούν με ότι αναφέρει η νομοθεσία και οι σχετικές Συμβάσεις Αποφυγής Διπλής Φορολογίας.

Για παράδειγμα, όσοι έχουν επενδύσει σε μετοχές ή ομόλογα από τις ΗΠΑ, κάποια στιγμή συμπλήρωσαν την περίφημη δήλωση W8-BEN, βάσει της οποίας το IRS (η αμερικάνικη εφορία) ενημερώνεται ότι ο επενδυτής δεν είναι κάτοικος ΗΠΑ, και ως εκ τούτου υποτίθεται ότι πρέπει να μειωθεί η αυτόματη παρακράτηση φόρου από 30% σε 15% στα κέρδη τους. Από την άλλη όσοι επενδύουν σε ETF ή Αμοιβαία Κεφάλαια χωρών της ΕΕ, βάσει της Οδηγίας 2009/65/EC που αναφέραμε παραπάνω, απαλλάσσονται θεωρητικά από κάθε φορολόγηση των κερδών τους. Λογικά λοιπόν θα περίμεναν ότι τα μερίσματα και οι τόκοι που εισπράττουν δεν θα είχανε καμία επιβάρυνση.

Όμως στην πράξη τα πράγματα είναι λίγο πιο μπερδεμένα. Στις ετήσιες βεβαιώσεις που τους στέλνουν οι χρηματιστηριακές τους, οι περισσότεροι επενδυτές διαπιστώνουν ότι τους έχει γίνει υψηλότερη παρακράτηση φόρου! Τι συμβαίνει εδώ;

Η απάντηση είναι ότι οι περισσότερες χρηματιστηριακές εταιρείες συνήθως δεν διασταυρώνουν τις φορολογικές έδρες των πελατών τους με τους τίτλους που κατέχουν. Προτιμούν να αφήσουν τα μερίσματα και τους τόκους να φορολογηθούν στην πηγή τους, και αφήνουν στον επενδυτή την υποχρέωση να συμψηφίσει την όποια παρακράτηση με την δική τους εφορία.

Είναι ένα πρόβλημα που αφορά όλους τους Ευρωπαίους επενδυτές, και όχι μόνο τους Έλληνες, αφού το πρόβλημα ξεκινάει από την διαφορετική νομοθεσία που έχει κάθε χώρα της ΕΕ στον τρόπο φορολόγησης τόκων και μερισμάτων. Κάποιες χώρες αναγνωρίζουν την φοροαπαλλαγή μόνο σε συγκεκριμένους τίτλους, άλλες μόνο από συγκεκριμένες χώρες, και άλλες μόνο υπο καθεστώς συνταξιοδοτικού προγράμματος. Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε;

Με το να μην εισπράττουμε τα όποια τακτικά κέρδη, και να τα αφήνουμε να προστίθενται αυτόματα στο αρχικό κεφάλαιο, αποφεύγουμε μία και καλή την όποια φορολόγηση τους. Φροντίστε οι τίτλοι σας να έχουν και τον χαρακτηρισμό UCITS στην περιγραφή τους, και είστε απόλυτα καλυμμένοι.

Εάν όμως συνεχίζετε να θέλετε να εισπράξετε τακτικούς τόκους και μερίσματα από ξένους τίτλους, θα πρέπει να σιγουρευτείτε ότι δεν θα πληρώσετε διπλό φόρο, στην έδρα του τίτλου και την Ελλάδα. Το πρώτο βήμα είναι να ελέγξετε την Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας της συγκεκριμένης χώρας του τίτλου με το ελληνικό δημόσιο, και εάν καλύπτει την περίπτωση σας.

Προσέξτε όμως! Δεν έχουν όλες οι ΣΑΔΦ το ίδιο περιεχόμενο. Μπορεί για κάποιες περιπτώσεις να γίνεται παρακράτηση φόρου μόνο στην έδρα, για άλλες να επιβάλλεται φόρος και στις δύο χώρες, και σε άλλες να γίνεται συμψηφισμός στον χαμηλότερο συντελεστή μεταξύ των δύο. Διαβάστε λοιπόν οπωσδήποτε τους όρους που αναφέρονται σε αυτήν, για να μην βρεθείτε εκτεθειμένος!

Στην συνέχεια, αφού σιγουρευτείτε ότι έχετε επιβαρυνθεί παραπάνω από όσο θα έπρεπε, πρέπει υποχρεωτικά να δηλώσετε στην φορολογική σας δήλωση την παρακράτηση αυτή. Εάν είναι υψηλότερη από το ποσοστό που ισχύει στην Ελλάδα, η εφορία υποχρεούται να σας επιστρέψει την διαφορά μέσω συμψηφισμού στο εκκαθαριστικό σας. Από την άλλη εάν είναι χαμηλότερη, θα πληρώσετε μόνο την διαφορά. Αυτό ορίζεται με βάση την απόφαση 1081076/1578/Α0012/2.112007 του Υπ. Οικονομικών, που χρησιμοποιεί ως παράδειγμα την φορολόγηση μερισμάτων από μετοχές των ΗΠΑ, αλλά έχει εφαρμογή σε κάθε ανάλογη περίπτωση.

Η μέθοδος αυτή σίγουρα δεν είναι και η πιο βολική, αφού θα πρέπει να ελέγχουμε προσεκτικά την ΣΑΔΦ της κάθε χώρας όπου κατέχουμε τίτλους, να εξετάζουμε τις ετήσιες εκθέσεις της χρηματιστηριακής εταιρείας μας, να συμπληρώνουμε σωστά τα σχετικά ποσά στην δήλωση μας, να περιμένουμε την όποια επιστροφή φόρου από την εφορία… και να ελπίζουμε ότι δεν θα μας φωνάξουν γα έλεγχο, προτού μας την εγκρίνουν. Είναι όμως ο μόνος νόμιμος τρόπος για να εισπράττουμε τόκους ή μερίσματα από το εξωτερικό, αποφεύγοντας την διπλή φορολόγηση τους.

Για όσους μας έχουν ήδη ρωτήσει: δεν ισχύει στην Ελλάδα. Τέλος.

Για όσους δεν κατάλαβαν για τι μιλάμε: ο όρος “tax-loss harvesting” είναι μία διαδικασία όπου ένας επενδυτής στο τέλος κάθε έτους ελέγχει ποιοι τίτλοι του σημείωσαν πτώση μέσα στην χρονιά, και στην συνέχεια τους πουλάει με ζημιά. Μετά από μερικές μέρες αγοράζει ξανά τους ίδιους ή παρόμοιους τίτλους, ξαναφέρνοντας το χαρτοφυλάκιο του στην προηγούμενη σύνθεση.

Είναι ένα καθαρά λογιστικό τρικ, που έχει σκοπό να “γράψει” εικονικές ζημιές ή να μειώσει τα κέρδη στα οποία θα πρέπει να πληρωθεί φόρος. Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ όπου τα κέρδη από πώληση τίτλων φορολογούνται, είναι μία συνηθισμένη διαδικασία που κάνουν όλες οι χρηματιστηριακές εταιρείες για τους πελάτες τους.

Εφαρµογή Συµβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας

Σε περίπτωση που ένα φυσικό ή νοµικό πρόσωπο, φορολογικός κάτοικος Ελλάδος, αποκτά εισόδηµα στην αλλοδαπή, εφαρµόζονται οι διατάξεις της οικείας σύµβασης, εφόσον υφίσταται τέτοια µεταξύ Ελλάδος και της εν λόγω χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι υποβάλλεται, πιστοποιητικό κατοικίας του Έλληνα δικαιούχου, επικυρωµένο από την αρµόδια Δ.Ο.Υ., καθώς και λοιπά έντυπα που ενδεχοµένως να απαιτηθούν αναλόγως µε την χώρα.

ΠΡΟΣΟΧΗ:

Οι συµβάσεις ΣΑΔΦ αφορούν µόνο σε εισόδηµα από επενδυτικά προϊόντα δηλ. µερίσµατα & τόκους, ενώ δεν αφορούν σε υπεραξία κεφαλαίου.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Στο κυβερνητικό οµόλογο της Ιταλίας υπάρχει παρακράτηση φόρου στους τόκους (τοκοµερίδιο) µε συντελεστή 12,5% στην πηγή και υπάρχει ΣΑΔΦ µεταξύ Ιταλίας και Ελλάδος µε την οποία ορίζεται ως συνολική επιβάρυνση για το φορολογικό κάτοικο Ελλάδος συντελεστής 15%, όσο δηλαδή προβλέπεται από την ελληνική φορολογική νοµοθεσία. Άρα η επιπλέον επιβάρυνση θα πρέπει να είναι 2,5%. Στην συγκεκριµένη περίπτωση ο φορολογούµενος απαλλάσσεται από την παρακράτηση µε την προϋπόθεση ότι έχει συµπληρώσει και υποβάλλει τις σχετικές δηλώσεις µέσω του θεµατοφύλακα του.ημαίνει ότι είστε επαγγελματίας χρηματιστής… και μάλλον τα ξέρετε ήδη όλα αυτά.

Φορολογικός χειρισμός ζημιών

Το έντυπο Ε1 κατηγοριοποιεί–σε κωδικούς- τα κέρδη από επενδύσεις με μοναδικό κριτήριο, το αν αυτά φορολογούνται ή απαλλάσσονται του φόρου, ανεξάρτητα από το αν προέρχονται από διαφορετικά είδη τίτλων (κρατικά/εταιρικά ομόλογα, μετοχές, ημεδαπά/ευρωπαϊκά/αλλοδαπά αμοιβαία κεφάλαια, παράγωγα κλπ.).

Επομένως, προκειμένου να προσδιοριστεί το τελικό αποτέλεσμα από μεταβιβάσεις τίτλων (κέρδος ή ζημία) μέσα στην ίδια φορολογική χρήση, πρέπει να ακολουθηθεί η ίδια λογική.

Δηλαδή, υπολογίζεται το αλγεβρικό άθροισμα των ποσών που έχουν προκύψει από κέρδη ή ζημίες από μεταβιβάσεις τίτλων όλων των κατηγοριών που φορολογούνται (κρατικά ομόλογα, μετοχές >0,5%, παράγωγα, αλλοδαπά αμοιβαία κεφάλαια ΟΣΕΚΑ).

Δεν μπορούν να συμψηφιστούν κέρδη/ζημίες από συναλλαγές που απαλλάσσονται του φόρου με εισοδήματα από συναλλαγές που φορολογούνται.

Στην περίπτωση κατά την οποία το τελικό ετήσιο αποτέλεσμα είναι αρνητικό ποσό, η εν λόγω ζημία μεταφέρεται για τα επόμενα πέντε έτη και μπορεί να συμψηφιστεί – όπως προηγούμενα αναφέρθηκε-μόνο με μελλοντικά κέρδη τα οποία προκύπτουν από μεταβιβάσεις τίτλων κάθε είδους, αρκεί αυτοί να φορολογούνται.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Κέρδη από συναλλαγές σε παράγωγα προϊόντα μπορούν να συμψηφιστούν με ζημίες από συναλλαγές σε κρατικά ομόλογα γιατί τα κέρδη/ζημίες και των δύο κατηγοριών φορολογούνται με τον ίδιο συντελεστή και ανήκουν στον ίδιο κωδικό του Ε1. Δεν μπορούν όμως να συμψηφιστούν με ζημίες που προέκυψαν από την μεταβίβαση μετοχών, καθώς αυτές απαλλάσσονται του φόρου.

Εταιρικά σχήματα

Τα φυσικά πρόσωπα που είναι μέτοχοι σε αλλοδαπές εταιρίες (Offshore κλπ.), οι οποίες επενδύουν σε επενδυτικά προϊόντα, φορολογούνται με συντελεστή 10% επί του συνόλου των πραγματοποιθέντων κερδών ανεξαρτήτως του αν υπάρχει ή όχι διανομή μερίσματος σε επίπεδο εταιρίας.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Για τις εταιρίες αυτές θα πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

α) ο φορολογούµενος µόνος του ή από κοινού µε τις συνδεδεµένες µε αυτόν επιχειρήσεις, κατέχει άµεση ή έµµεση συµµετοχή σε ποσοστό άνω του πενήντα τοις εκατό (50%) των δικαιωµάτων ψήφου ή έχει την άµεση ή έµµεση κυριότητα επί ποσοστού άνω του πενήντα τοις εκατό (50%) του κεφαλαίου ή δικαιούται να εισπράττει ποσοστό άνω του πενήντα τοις εκατό (50%) των κερδών του εν λόγω νοµικού προσώπου ή νοµικής οντότητας,

β) ο πραγµατικός εταιρικός φόρος που έχει καταβάλει για τα κέρδη του το νοµικό πρόσωπο ή η νοµική οντότητα ή η µόνιµη εγκατάσταση στην αλλοδαπή, είναι µικρότερος από τη διαφορά µεταξύ του φόρου που θα οφειλόταν από το νοµικό πρόσωπο ή τη νοµική οντότητα ή τη µόνιµη εγκατάσταση, σύµφωνα µε την ελληνική νοµοθεσία, αν ήταν φορολογικός κάτοικος ή διατηρούσε µόνιµη εγκατάσταση σύµφωνα µε το άρθρο 6 του ΚΦΕ στην Ελλάδα και του πραγµατικού εταιρικού φόρου που έχει καταβάλει για τα κέρδη του το νοµικό πρόσωπο ή η νοµική οντότητα ή η µόνιµη εγκατάσταση. Για τον υπολογισµό της διαφοράς της παρούσας, η µόνιµη εγκατάσταση µίας ελεγχόµενης αλλοδαπής εταιρείας που δεν υπόκειται σε φόρο ή απαλλάσσεται του φόρου στη χώρα της ελεγχόµενης αλλοδαπής εταιρείας δεν λαµβάνεται υπόψη. Ο φόρος που θα οφειλόταν στην ηµεδαπή υπολογίζεται σύµφωνα µε την εσωτερική νοµοθεσία,

γ) άνω του τριάντα τοις εκατό (30%) του καθαρού εισοδήµατος προ φόρων που πραγµατοποιεί το νοµικό πρόσωπο ή η νοµική οντότητα ή η µόνιµη εγκατάσταση στην αλλοδαπή, εµπίπτει σε µία ή περισσότερες από τις κατηγορίες:

 Στο φορολογητέο εισόδηµα του φορολογουµένου περιλαµβάνεται το µη διανεµηθέν εισόδηµα της ελεγχόµενης αλλοδαπής εταιρείας, που προκύπτει από τις εξής κατηγορίες εισοδήµατος:

α)  τόκοι ή οποιοδήποτε άλλο εισόδηµα που παράγεται από χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία,

β)  δικαιώµατα ή οποιοδήποτε άλλο εισόδηµα που παράγεται από πνευµατική ιδιοκτησία,

γ)  µερίσµατα και εισόδηµα από την εκποίηση µετοχών,

δ)  εισόδηµα από χρηµατοδοτική µίσθωση,

ε)  εισόδηµα από ασφαλιστικές, τραπεζικές και άλλες χρηµατοοικονοµικές δραστηριότητες,

στ) εισόδηµα από εταιρείες τιµολόγησης που αποκοµίζουν έσοδα από πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών και υπηρεσιών που αγοράζονται και πωλούνται σε συνδεδεµένες µε αυτήν επιχειρήσεις και δεν προσθέτουν καµία ή προσθέτουν ελάχιστη οικονοµική αξία.

Συνπτικός πίνακας

Πηγή : Ourwallet.gr